मोफत BMI कॅल्क्युलेटर
मेट्रिक किंवा इम्पिरियल युनिट्समध्ये तुमचा Body Mass Index (BMI) मोजा. WHO मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार तुमची BMI श्रेणी लगेच पहा.
हे टूल शेअर करा
तुमच्या साइटमध्ये एम्बेड करा
संबंधित साधने
BMI म्हणजे काय?
Body Mass Index किंवा BMI हे उंची आणि वजनावर आधारित एक सोपे गणित आहे. मानक सूत्र हे आहे:
BMI = वजन (kg) ÷ उंची² (m)
हे प्रौढांमध्ये वजनाशी संबंधित संभाव्य जोखीम ओळखण्यासाठी स्क्रिनिंग साधन म्हणून वापरले जाते. BMI शरीरातील चरबी थेट मोजत नाही, परंतु ते उंची आणि वजनाचे संयोजन मानक श्रेणीमध्ये ठेवण्याचा एक द्रुत मार्ग देते.
BMI हे सुरुवातीचे बिंदू म्हणून उपयोगी आहे, संपूर्ण आरोग्य मूल्यांकन नाही. जे लोक उच्च स्नायू वस्तुमान असलेले असतात त्यांच्यामध्ये हे शरीरातील चरबी अधिक लक्ष्य करू शकते आणि ज्या प्रौढांनी स्नायू गमावले आहे त्यांच्यामध्ये कमी लक्ष्य करू शकते. शरीर रचना, चरबीचे वितरण, वय, लिंग किंवा वंशीयता यातील फरकांचा हिसाब घेत नाही.
BMI श्रेणी (WHO)
| श्रेणी | BMI श्रेणी |
|---|---|
| अत्यंत अल्पवजनी | < 16 |
| मध्यम अल्पवजनी | 16 – 16.9 |
| हल्के अल्पवजनी | 17 – 18.4 |
| सामान्य वजन | 18.5 – 24.9 |
| पूर्व-लठ्ठपणा | 25 – 29.9 |
| लठ्ठपणा प्रकार I | 30 – 34.9 |
| लठ्ठपणा प्रकार II | 35 – 39.9 |
| लठ्ठपणा प्रकार III | ≥ 40 |
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रौढांसाठी निरोगी BMI किती असतो?
जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) नुसार निरोगी BMI 18.5–24.9 असतो. 18.5 पेक्षा कमी BMI कमी वजन (underweight) मानला जातो, 25–29.9 हा पूर्व-लठ्ठपणा/अतिरिक्त वजन (pre-obese/overweight) आणि 30 किंवा त्याहून अधिक हा लठ्ठपणा (obese) म्हणून वर्गीकृत होतो. ही मर्यादा बहुतेक प्रौढांसाठी लागू असते, पण सर्व वांशिक गटांसाठी योग्य असेलच असे नाही.
महिलांसाठी BMI अचूक असतो का?
BMI मध्ये पुरुष आणि महिला दोघांसाठी एकच सूत्र वापरले जाते, पण समान BMI वर महिलांमध्ये नैसर्गिकरित्या शरीरातील चरबी (body fat) जास्त असते. त्यामुळे BMI महिलांमध्ये आरोग्याचा धोका थोडासा कमी दाखवू शकतो. तरीही तो एक उपयुक्त स्क्रिनिंग टूल आहे, पण अधिक स्पष्ट चित्रासाठी कंबर घेर (waist circumference) सारख्या इतर मोजमापांसोबत तो पाहणे चांगले.
BMI मध्ये स्नायूंच्या वजनाचा विचार का केला जात नाही?
BMI फक्त उंचीच्या तुलनेत वजन मोजतो — तो चरबी आणि स्नायू यातील फरक ओळखू शकत नाही. त्यामुळे एखाद्या स्नायूयुक्त खेळाडूचा BMI अतिरिक्त वजनाच्या श्रेणीत येऊ शकतो, जरी त्याची शरीरातील चरबी खूप कमी असली तरीही. अधिक अचूक मूल्यांकनासाठी बॉडी फॅट टक्केवारीचे मोजमाप किंवा DEXA स्कॅन विचारात घ्या.
BMI prime म्हणजे काय?
BMI prime म्हणजे तुमचा BMI 25 ने भागलेला (नॉर्मल श्रेणीची वरची मर्यादा). BMI prime 1.0 म्हणजे तुम्ही निरोगी श्रेणीच्या अगदी वरच्या टोकाला आहात. 1.0 पेक्षा कमी मूल्ये नॉर्मल किंवा कमी वजन दर्शवतात; 1.0 पेक्षा जास्त मूल्ये अतिरिक्त वजन किंवा लठ्ठपणा सूचित करतात. वेगवेगळ्या BMI मर्यादांमध्ये तुलना करणे यामुळे सोपे होते.
मी BMI हाताने कसा मोजू शकतो/शकते?
मेट्रिक युनिट्समध्ये: वजन (किलो) ÷ उंची (मीटर)². उदा.: 70 kg ÷ (1.75 × 1.75) = 22.9. इम्पेरियल युनिट्समध्ये: (वजन पाउंडमध्ये × 703) ÷ (उंची इंचमध्ये)². आमचा कॅल्क्युलेटर दोन्ही युनिट सिस्टीमसाठी हे आपोआप मोजतो.
मुलांसाठी BMI वापरता येतो का?
प्रौढांसाठीचे BMI थ्रेशोल्ड्स मुलांसाठी लागू होत नाहीत. 2–19 वयोगटासाठी BMI-for-age पर्सेंटाइल्स (growth charts) वापरले जातात. एखाद्या मुलाचा BMI त्याच्या वय आणि लिंगानुसार 5व्या ते 85व्या पर्सेंटाइलमध्ये असेल तर तो/ती साधारणतः निरोगी मानला/मानली जातो/जाते. हा कॅल्क्युलेटर फक्त प्रौढांसाठी आहे.
संबंधित लेख
उंची आणि वयानुसार किशोरवयीन मुलांचे आदर्श वजन — पालकांसाठी मार्गदर्शकआदर्श वजनाची मानक सूत्रे प्रौढांसाठी तयार केलेली आहेत आणि ती किशोरवयीन मुलांना लागू होत नाहीत. 13–17 वयोगटातील किशोरांसाठी वजनाचे मूल्यांकन कसे केले जाते, BMI पर्सेंटाइल्स, वाढीचे पॅटर्न आणि काय खरंच “सामान्य” आहे ते येथे समजावून सांगितले आहे.
शरीरयष्टीचा (Frame Size) तुमच्या आदर्श वजनावर कसा परिणाम होतोसमान उंची असलेल्या दोन व्यक्तींचे आरोग्यदायी वजन शरीरयष्टीमुळे खूप वेगळे असू शकते. शरीरयष्टी कशी अंदाजे ठरवायची, वजन लक्ष्यांसाठी त्याचा अर्थ काय, आणि मानक सूत्रे हे का चुकवतात — ते येथे दिले आहे.
बॉडी फॅट टक्केवारी समजावून सांगितली: ती काय आहे, कशी मोजायची, आणि हे आकडे काय सांगतातकेवळ वजनापेक्षा बॉडी फॅट टक्केवारी तुमच्या आरोग्य आणि फिटनेसबद्दल खूप अधिक माहिती देते. या मार्गदर्शकात बॉडी फॅट टक्केवारी कशी काढायची, पुरुष आणि महिलांसाठी आरोग्यदायी श्रेणी कशा दिसतात, आणि ती BMI पेक्षा कशी वेगळी आहे हे समजावले आहे.